Werf mee voor Proeftuin Veenweiden

De 10 pilotboeren van de Proeftuin doen het niet alleen, zij krijgen ieder een groep teamgenoten voor de komende jaren. Werf mee voor meekijkers, meedenkers en meedoeners.

Tot 1 december kunnen 90 nieuwe deelnemers zich aanmelden voor Proeftuin Veenweiden. Deze 90 worden de nieuwe teamgenoten voor de 10 pilotboeren die al aan de slag zijn, maar waar vinden we ze? LTO-afdelingen op veen zijn benaderd om hun melkveehouders te informeren. Dat heeft al 20 aanmeldingen opgeleverd. Om de 70 anderen te vinden hebben we ook uw hulp nodig! Vertel over de proeftuin in uw contacten met melkveehouders en verspreid de wervingsfolder. Want deelname aan de proeftuin gun je iedereen!

Contactpersoon: Teus Verhoeff, mobile: 06-47155573, e-mail: teus@proeftuinveenweiden.nl


Download de wervingsfolder

 

Pilotboeren plannen ammoniakuitstoot!

Hoe gaan de pilotbedrijven van Proeftuin Veenweiden op hun eigen bedrijf die 25% ammoniakreductie realiseren? Tijdens een inspirerende bijeenkomst op het VIC in Zegveld deden de melkveehouders hun plannen uit de doeken. Spannend, zowel qua inhoud als presentatie!

Om meteen maar met de deur in huis te vallen: het was geweldig! De mix van openheid, deskundigheid, enthousiasme en humor maakte het een sfeervolle en leerzame bijeenkomst, die niemand had willen missen. Presenteren aan een groep is toch écht anders dan je plan doorspreken met een adviseur, maar het helpt ook om concreet te worden en je keuzes goed te onderbouwen. Na elke presentatie was er ruimte voor inhoudelijke vragen en opmerkingen van de collega’s en kreeg de spreker serieuze feedback op zijn presentatie. Van de vaak wat schuchtere start was niets meer te merken op het moment dat het over hun bedrijf en de bedrijfsvoering ging. Dan ging ieder echt ‘los’ en was het halfuur snel verstreken…

Opvallend was het steeds terugkerende actiepunt om met veel gras van eigen bodem een rantsoen te maken met minimale stikstofverliezen en daarmee minimale ammoniakemissie. Om dit te realiseren, moet er best nog wat gebeuren op de bedrijven. Hierbij zullen de deelnemers elkaar goed kunnen helpen. Met elkaar uitwisselen helpt daarbij en ontstaan nieuwe inzichten. De melkveehouders voelen zich extra gestimuleerd om er mee door te gaan. Het plan is om de presentaties te gebruiken bij de werving van de groep van 90 deelnemers die zich bij de pilotbedrijven aansluiten. Een inspirerend verhaal én een goed plan zal collega melkveehouders zeker aanspreken en motiveren om mee te doen.

Om 15.00 uur werd afgerond, want vanwege het onstuimige weer was het de hoogste tijd om de koeien binnen te halen! Een dag doorpraten met collega’s is prima, maar het mag natuurlijk niet ten koste gaan van het bedrijfsresultaat …

Gras met een ruw eiwitbegrenzer

Veengrond kent een hoge mineralisatie van stikstof. Dat geeft vooral in zomer en najaar hoge ruw eiwitgehaltes in het gras; hoger dan de gewenste 16% voor een goed en gezond grasrantsoen. Onderzoekers van Proeftuin Veenweiden zoeken daarom naar een gras dat in plaats van meer eiwit, juist meer celwanden en suikers produceert; een hoogproductief gras met een ruw eiwitbegrenzer.

Gekeken wordt naar de geschiktheid van Engels raaigras. Een grasras dat veel produceert, maar met een relatief laag én constant ruw eiwitgehalte tussen de 16-18%. Daarmee is de diergezondheid én de ammoniakemissie gediend in het veenweidegebied.

In figuur 1 is het verloop van het ruw eiwitgehalte in gras op veengrond weergegeven voor 2012 en 2013. Dat laat duidelijk de najaarspiek zien, net als de jaarrond hoge ruw eiwitgehaltes (veelal boven de 20%). De toename van eiwit in het najaar is vooral een gevolg van de afnemende grasgroei, waardoor de concentratie eiwit per kg gras toeneemt.

Verloop van het ruw eiwitgehalte in gras op veengrond

Figuur 1. Verloop van het ruw eiwitgehalte in gras op veengrond
in 2012 (blauwe lijn) en 2013 (rode lijn).
16% ruw eiwit correspondeert met 160 g/kg droge stof. (Bron: BLGG AgroXpertus)

Compensatie van het eiwitgehalte in het rantsoen door mais te voeren is doorgaans duur, omdat de mais vaak moet worden aangekocht. Bovendien blijkt uit een eerdere oriënterende potproef van het VIC, het Louis Bolk Instituut en DLF, dat er grote variatie (>9% of te wel 90 g kg droge stof) is in eiwitgehalten tussen de verschillende rassen Engels raaigras. Dit geeft aan dat er ruimte is om het ruw eiwitgehalte in het weiderantsoen en daarmee de uitstoot van ammoniak te verlagen door de juiste selectie van grasrassen. Dat biedt perspectief en een goede uitgangspositie voor het verder testen van deze rassen op veldniveau in de veenbodem.

Op het VIC in Zegveld zijn daarom dit najaar proefvelden ingezaaid met vier rassen Engels raaigras die in het oriënterend onderzoek verschillen in ruw eiwitgehalte lieten zien. In het groeiseizoen van 2017 worden de eerste opbrengst en voederwaarde metingen gedaan aan deze proefvelden.

Neem voor meer informatie contact op met Nick van Eekeren (n.vaneekeren@louisbolk.nl), Jeroen Pijlman (j.pijlman@louisbolk.nl) of Nyncke Hoekstra (n.hoekstra@louisbolk.nl).

 

Kruiden bieden kansen

De koeien op de proefboerderij in Zegveld stonden in augustus voor het eerst op een veld met smalle weegbree. Weiden op kruidenrijk gras kan het rantsoen verbreden en bijdragen aan diergezondheid. Dat blijkt uit onderzoek door PPP-Agro Advies samen met het Veenweiden Innovatiecentrum en het Louis Bolk instituut voor Proeftuin Veenweiden.

Voor het onderzoek zijn is in het voorjaar van 2016 een veld met Engels raaigras en smalle weegbree ingezaaid. Dat is erg goed aangeslagen en leverde een mooi kruidenrijk perceel op, waar de koeien prima op weiden, zie de beelden in het filmpje.

Er is gekozen voor smalle weegbree als een van de kansrijke opties, omdat er veel mineralen en sporenelementen inzitten en het van oudsher bekend staat om zijn ontstekingsremmende werking. Door het rantsoen van de koeien op deze manier te verbreden hopen we de gezondheid van de koeien te verbeteren. Ook kan het wortelstelsel van kruiden mogelijk aanvullend functioneren op dat van gras.

Neem voor meer informatie contact op met Nick van Eekeren (n.vaneekeren@louisbolk.nl) of Wim Honkoop (w.honkoop@ppp-agro.nl).


Bekijk het filmpje:

Doorpraten over ammoniakarrangementen

Op 4 oktober vond op het VIC in Zegveld de eerste themasessie van Proeftuin Veenweiden met beleidsmakers en bestuurders plaats over de mogelijke arrangementen om de ammoniakuitstoot verlagen. Geen onderwerp waar op één middag alle knopen over kunnen worden doorgehakt. Partijen blijven dan ook met elkaar in gesprek over de vervolgstappen en uitwerkmogelijkheden van een integrale, ketengerichte en/of sector-overschrijdende inzet. Wordt vervolgd…

PERSBERICHT Gezocht: 100 boeren die ammoniakprobleem Veenweiden oplossen

De ligging in de Randstad, de langgerekte percelen, bodemdaling en de complexe logistiek maken de westelijke veenweiden tot een in vele opzichten bijzonder, agrarisch gebied. De stikstofbelasting door boeren, havenactiviteiten, verkeer, industrie en luchtvaart vragen om slimme en duurzame oplossingen. Het programma Proeftuin Veenweiden zoekt 90 melkveehouders die samen met de 10 al bekende voorlopers nieuwe maatregelen onderzoeken en uittesten op hun bedrijf.

Problemen oplossen met positief bedrijfsresultaat

Het Programma zoekt ambitieuze en oplossingsgerichte melkveehouders die aan de slag willen met maatregelen die specifiek voor de veenweiden worden ontwikkeld. Dat levert voordelen op voor de boer, zoals een betere eiwitbenutting en betere kringloop op het bedrijf. Verder levert slim ammoniak reduceren behalve schoner oppervlaktewater ook betere financiële resultaten op.  Zo wordt gezamenlijk gewerkt aan duurzame groei.

Specifieke aanpak

Het draait in Proeftuin Veenweiden om het geschikt maken van maatregelen voor de praktijk. Zijn de maatregelen daarvoor geslaagd, dan is de vraag aan overheden en ketenpartners om te kijken of boeren daarvoor beloond kunnen worden. De boeren van Veenweiden pakken met dit project het verlagen van de stikstofbelasting op het veenweidengebied aan en pakken hun eigen verantwoordelijkheid om de doelen te realiseren. Zo willen zij andere sectoren inspireren en uitdagen om zelf ook aan de slag te gaan. Naast ammoniakreductie werken zij tevens aan de verbetering van de waterkwaliteit en de vermindering van bodemdaling op veen.

10 pilotboeren zoeken 90 teamgenoten

De 10 geselecteerde pilotboeren zoeken nu teamgenoten om samen aan de speerpunten van de Proeftuin te werken en hun vakmanschap te vergroten; ieder op zijn eigen bedrijf. Ze willen leren van elkaar, kennis delen en samen werken aan duurzame resultaten; voor zichzelf én voor de hele sector. Melkveehouders in het Westelijk Veenweidengebied die houden van doorpakken, nieuwsgierig zijn en mee willen denken en praten over maatregelen voor de toekomst, worden uitgenodigd om deel te nemen aan deze proeftuin.

Informatie en aanmelden

Meer informatie over Proeftuin Veenweiden is te vinden op www.proeftuinveenweiden.nl. Melkveehouders kunnen zich hier aanmelden of bij Teus Verhoeff via t.verhoeff@ppp-agro.nl.

LTO Noord startte begin dit jaar met het driejarige innovatieprogramma Proeftuin Veenweiden  en wordt daarbij financieel ondersteund door provincie Zuid-Holland en het Ministerie van Economische Zaken. De provincies Utrecht en Noord-Holland doen mee op specifieke onderdelen. De Proeftuin is een initiatief van LTO Noord en VIC Zegveld. De uitvoering van het programma is in handen van LTO Noord, Wageningen University & Research, VIC Zegveld, PPP-Agro Advies en het Louis Bolk Instituut.


NOOT VOOR DE REDACTIE

Is 25% ammoniakreductie haalbaar?

Door maximaal te beweiden, een rantsoen op maat te voeren en de mest met water aan te wenden komen veel bedrijven al flink in de richting van de 25%. Dat geeft perspectief waaraan kan worden gewerkt. Maar er liggen nog uitdagingen genoeg voor de deelnemers van Proeftuin Veenweiden:

  • Hoe hou ik mijn koeien 250 dagen x 8 uur buiten?
  • Hoe kom ik tot een rantsoen van 15% ruw eiwit met veel eigen gras daarin?
  • Hoe voeg ik voldoende water toe bij het uitrijden, ook op de percelen op afstand?

In de afgelopen weken hebben de pilotbedrijven van de Proeftuin Veenweiden met hun begeleiders een plan van aanpak geformuleerd. Voor alle bedrijven is het doel: een reductie van 25% van de ammoniak emissie ten opzichte van 2015. De grote vraag aan tafel was: Is dit haalbaar?

Kringloopwijzer

De Kringloopwijzer geeft een prima indicatie van de ammoniakemissie op bedrijfsniveau. Aan de hand van bedrijfsgegevens in combinatie met emissie-modellen wordt de ammoniak emissie op de verschillende onderdelen van het bedrijf berekend (stal en mestopslag, mestaanwending, kunstmest, beweiding en gewasresten). Het doel is om deze verliezen met 25% te reduceren. In hoeverre dit doel is gehaald, kan worden gevolgd via de Kringloopwijzer.

Meer/minder ammoniak

Je krijgt meer ammoniak als:

  • er een overmaat aan ruw eiwit in het rantsoen zit
  • de mest met urine in aanraking komt

Je krijgt minder ammoniak als:

  • er wordt beweid (dan komen mest en urine niet bij elkaar)
  • de urine in de stal snel wordt afgevoerd (emissie-arme vloer)
  • er eiwit op maat in het rantsoen zit

>> Lees meer over ammoniak

Mestaanwending

Naast de stal en mestopslag is de mestaanwending een grote bron van ammoniakemissie. Bij het aanwenden komt de drijfmest in aanraking met de buitenlucht en kan de ammoniak eenvoudig ontsnappen. Daarom zijn indertijd de wettelijke regels omtrent mestaanwending al aangescherpt, omdat de ketsplaat helemaal een speeltuin voor ammoniak was. Daarom hebben we nu zodebemesters, sleepvoeten, sleufkouters, etc.

Inmiddels heeft zich een extra alternatief aangediend: drijfmest aanwenden met water. Uit onderzoek is gebleken dat bij een verhouding van 2 mest en 1 water de emissie van ammoniak met 40% wordt terug gedrongen! Het water weet de stikstof dusdanig te binden dat het niet als ammoniak de lucht in gaat, maar door de plant kan worden benut.

Plan van aanpak

Om gericht hieraan te werken is een plan van aanpak gemaakt, zodat helder is wat er moet gebeuren. Belangrijk hierbij zijn de erfbetreders:

  • De voeradviseur en de dierenarts als het gaat om het rantsoen
  • De loonwerker als het gaat om mest uitrijden met water

Dat moeten toch interessante gesprekken opleveren aan de keukentafel!

Meer weten over de bedrijfsplan aanpak in de proeftuin?
Bel of mail naar Teus Verhoeff, 064 71 555 73, teus@proeftuinveenweiden.nl

Ammoniak, wat is het nou eigenlijk?

We hebben het veel over ammoniak bij Proeftuin Veenweiden, maar wat is het nou eigenlijk?

Ammoniak bestaat uit één stikstof molecuul met drie waterstof moleculen (NH3). De stikstof komt de koe binnen in de vorm van eiwit. De bedoeling is natuurlijk dat we zoveel mogelijk hiervan terug vinden in de melk. Door de vertering komt er uiteraard ook stikstof in de mest. Dat is de zogenaamde organisch gebonden stikstof die niet omgezet wordt in ammoniak. De overmaat aan stikstof in het lichaam wordt door de nieren uit het lichaam gehaald en in de vorm van ureum in de urine afgevoerd. Deze ureum is de basis voor ammoniak. Hoe meer ureum in de urine, hoe groter de kans op ammoniak. Ammoniak wordt gevormd als ureum in aanraking komt met urease, dat zich in de mest bevindt.

Je krijgt dus meer ammoniak als:

  • er een overmaat aan ruw eiwit in het rantsoen zit
  • de mest met urine in aanraking komt

Je krijgt dus minder ammoniak als:

  • er wordt beweid (dan komen mest en urine niet bij elkaar)
  • de urine in de stal snel wordt afgevoerd (emissie-arme vloer)
  • er eiwit op maat in het rantsoen zit

AERIUS genomineerd voor ICT-prijs!

Het ICT-project AERIUS is genomineerd voor de Computable Award in de categorie Overheid. Het RIVM is verantwoordelijk voor het beheer en de doorontwikkeling van AERIUS. Gebruikers bepalen welk van de genomineerde projecten de award wint! Stemmen kan tot 9 oktober 2016.

Themasessies over maatregelen in de veenweiden

Ook meepraten over maatregelen en ontwikkelingen? Proeftuin Veenweiden organiseert voor melkveehouders, bedrijfsadviseurs, stakeholders onderzoekers en beleidsmakers meerdere keren per jaar themasessies. Doel van deze sessies is om nieuwe ontwikkelingen, ideeën en inzichten voor reductie ammoniak, reductie bodemdaling en borging kwaliteit oppervlaktewater met u te delen en te bediscussiëren.